Projekt ustawy o dzierżawie rolniczej został opublikowany 9 czerwca 2026 r. i znajduje się na etapie konsultacji publicznych. Projekt ma kompleksowo uregulować zasady dzierżawy gruntów i gospodarstw rolnych, w tym sposób zawierania umów, prawa i obowiązki stron, zasady płatności czynszu oraz zakończenia stosunku dzierżawy.
Nowe przepisy mają zwiększyć bezpieczeństwo prawne stron, ograniczyć liczbę sporów oraz zachęcać do zawierania długoterminowych umów dzierżawy.
Projekt rozróżnia dzierżawy krótkoterminowe do 8 lat oraz długoterminowe powyżej 8 lat, maksymalnie do 30 lat. Celem jest promowanie stabilnych relacji dzierżawnych i inwestycji w gospodarstwa rolne.
Umowa dzierżawy będzie mogła zostać zawarta wyłącznie w jednej z ustawowo określonych form, w tym w formie aktu notarialnego, umowy pisemnej z urzędowym poświadczeniem daty albo umowy elektronicznej.
Niezachowanie wymaganej formy będzie skutkowało nieważnością umowy.
Do umowy będzie dołączany protokół wydania przedmiotu dzierżawy określający jego stan i składniki. Analogiczny protokół sporządzany będzie po zakończeniu dzierżawy. Rozwiązanie ma ograniczyć spory dotyczące nakładów i stanu nieruchomości.
Projekt określa m.in. zasady płatności i zmiany wysokości czynszu, reguły ponoszenia i rozliczania nakładów, uprawnienia kontrolne wydzierżawiającego, warunki poddzierżawy gruntów oraz zasady zmiany stron umowy.
Projekt przewiduje możliwość przejęcia praw i obowiązków wynikających z umowy przez osoby bliskie zmarłego dzierżawcy, które pozostawały z nim we wspólnym gospodarstwie domowym.
Wprowadzona zostanie formalna podstawa do ujawniania umowy dzierżawy rolniczej w księdze wieczystej nieruchomości.
Projekt nie będzie miał zastosowania do nieruchomości wchodzących w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa lub Zasobu CPK, nieruchomości wydzierżawianych przez jednostki samorządu terytorialnego lub Skarb Państwa, a także użytków rolnych o powierzchni nie większej niż 1 ha dzierżawionych od jednego wydzierżawiającego.
Projekt przewiduje trzyletni okres dostosowawczy dla dotychczasowych umów niespełniających nowych wymogów formalnych. Umowy spełniające projektowane wymogi będą mogły obowiązywać na dotychczasowych zasadach aż do ich rozwiązania lub zmiany. Projekt zakłada wejście ustawy w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia.
Formalizacja umów dzierżawy mogłaby zwiększyć przejrzystość stosunków dzierżawnych i ułatwić ocenę stabilności korzystania z gruntów. Podział na dzierżawy krótkoterminowe i długoterminowe mógłby wspierać ocenę horyzontu planowania działalności rolniczej. Ujawnienie dzierżawy w księdze wieczystej mogłoby poprawić transparentność stanu prawnego nieruchomości i praw osób trzecich. Protokoły wydania i zwrotu przedmiotu dzierżawy mogłyby ograniczać spory dotyczące stanu gruntu, budynków i nakładów. Uregulowanie długoterminowych dzierżaw mogłoby sprzyjać planowaniu nakładów produkcyjnych, modernizacyjnych i ekologicznych.
Tekst projektu: https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12405701/katalog/13178516#13178516
