Rządowy projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu wzmocnienia pozycji rolników aktywnych zawodowo zakładał zmianę zasad ustalania, czy rolnik rzeczywiście prowadzi działalność rolniczą i może korzystać z płatności bezpośrednich.
Projekt przewidywał zmiany w krajowym systemie ewidencji producentów, gospodarstw rolnych i wniosków o przyznanie płatności oraz w ustawie dotyczącej Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023–2027.
Ustawa została zawetowana przez Prezydenta RP 19 lutego 2026 r. Oznacza to, że opisane rozwiązania nie weszły w życie w projektowanym terminie 15 marca 2026 r.
Status rolnika aktywnego zawodowo miał zależeć od faktycznego prowadzenia działalności rolniczej, potwierdzonego kosztami lub przychodami z gospodarstwa. Rolnik mógłby wybrać sposób udokumentowania aktywności, a wymagane kryteria miały być powiązane z powierzchnią gospodarstwa. Projekt przewidywał automatyczne uznanie za rolnika aktywnego zawodowo wybranych grup, m.in. spółdzielni i grup producentów, rolników posiadających określoną liczbę zwierząt oraz korzystających z wybranych interwencji, płatności lub ekoschematów.
Okres dokumentowania działalności: koszty lub przychody miały być wykazywane za okres od 1 czerwca poprzedniego roku do 31 maja roku złożenia wniosku. Szczegółowy katalog dokumentów miał określić akt wykonawczy, z uwzględnieniem sezonowości produkcji i potrzeby ograniczenia ponownego wykorzystywania tych samych dokumentów.
Uwzględnianie sytuacji małżonków: Projekt uwzględniał sytuację małżonków wspólnie prowadzących gospodarstwo, gdy dokumenty dotyczące kosztów, przychodów lub wsparcia wystawiono tylko na jednego z nich. Spełnienie wymaganych warunków przez małżonka miało wystarczać do uznania rolnika za aktywnego zawodowo, m.in. w zakresie kosztów, przychodów, wybranych form pomocy, inwestycji oraz dopłat do materiału siewnego.
Ustawa została zawetowana przez Prezydenta RP 19 lutego 2026 r. Na obecnym etapie nie należy traktować opisanych kryteriów, rejestru, obowiązków dokumentacyjnych ani rozwiązań przejściowych jako obowiązującego prawa.
Projekt miał opierać status rolnika aktywnego zawodowo na faktycznym prowadzeniu działalności rolniczej. Dla części rolników oznaczałoby to konieczność dokumentowania kosztów, przychodów i ich związku z produkcją rolną. Część rolników i podmiotów rolniczych miała być uznawana za aktywnych zawodowo automatycznie, bez każdorazowego przedstawiania dokumentów.
Status rolnika aktywnego zawodowo miał decydować o prawie do płatności bezpośrednich. W uzasadnieniu weta wskazano na ryzyko nadmiernej dokumentacji i wyłączenia części gospodarstw z płatności. Podkreślono także możliwe szczególne obciążenie małych i rodzinnych gospodarstw.
Warto monitorować dalsze prace legislacyjne. Ewentualny rejestr i zaświadczenia mogłyby ułatwić potwierdzanie statusu rolnika aktywnego zawodowo, a nowe kryteria zwiększyć znaczenie prawidłowego dokumentowania kosztów, przychodów i otrzymanego wsparcia.
Informacja o wecie: https://www.prezydent.pl/aktualnosci/wydarzenia/prezydent-rp-podpisal-dwie-ustawydwie- zawetowal,115305
